-->

Wist je dat ergens diep in Brabant een van de meest zeldzame collecties van obscure apparatuur en gear verstopt is? In Willem Twee studios vind je naast een verzameling van synths uit de jaren ‘70, ‘80 en ‘90, ook een selectie aan machines uit de jaren ‘50 en ‘60 die eigenlijk niet gebouwd zijn om muziek te maken. Maar om nucleaire metingen te doen, bijvoorbeeld. Door de unieke frequenties kunnen deze machines geluiden produceren die niet met een synth gemaakt zouden kunnen worden.

Jameszoo heeft hier zojuist als onderdeel van het Artist-in-Residence project van Drift Festival een week vertoefd, om materiaal te verzamelen voor zijn exclusieve performance tijdens het Drift Festival Openingsconcert. Jameszoo zijn muziek staat bekend om het feit dat deze die niet in hokjes te plaatsen valt. Zijn stijl valt misschien het beste te beschrijven als experimentele elektronische jazz. Soms bijna verwarrend en atonaal en tegelijkertijd intens muzikaal en geraffineerd.

Willem Twee studios is niet alleen praktisch bij Jameszoo om de hoek gelokaliseerd, aangezien hij een geboren en getogen Den Bosch’enaar is. De Brabantse artiest is ook nauw betrokken geweest bij de start van deze bijzondere plek en heeft de afgelopen jaren een enorme kennis over de Willem Twee studios machines opgebouwd. Wij spraken Jameszoo over zijn rol bij Willem Twee studios, hoe hij de machines leerde kennen de afgelopen jaren en wat hij van plan is tijdens het Drift Festival Openingsconcert.

 

De start van Willem Twee studios

Dat Jameszoo een bekende van Willem Twee studios is, is een understatement. Hij is heeft namelijk meegewerkt aan de start van de Brabantste studio. Jameszoo helpt oprichter Rikkert al jaren met het organiseren van het FAQ Festival in Den Bosch. Hier staan artiesten zoals ROD, I-F, Legowelt, Suzanne Ciani, Cinnaman, Dorian Concept en Andrea Taeggi verspreid door de stad. Zo kwam Willem Twee studios oprichter Hans in contact met Rikkert en Jameszoo, zo’n vier jaar geleden. Rikkert en Hans hebben na hun ontmoeting al Hans zijn spullen verhuisd naar de Willem Twee Concertzaal. “Toen zijn we gaan plotten hoe en wat. Wie zouden interessant zijn om uit te nodigen? Hoe maak je een uithangbord voor een plek als deze?”

Willem Twee studios speelt geen onbelangrijke rol in de scene van Den Bosch. “In de studio zijn zulke specifieke spullen. Als je hiermee wilt werken moet je wel naar Den Bosch komen.” Er zijn dan veel internationale gasten die naar Den Bosch afreizen. “Dat Machinedrum hier een week werkt en afsluit met een performance, waar dan weer een lokale dj uit Den Bosch op de line-up staat. Dat werkt wel.”

 

Akoestische kwaliteit

“Het was heel tof om alles langzaam opgebouwd te zien worden. Alsof Hans een zeer geraffineerd voertuig  in elkaar aan het zetten was, die opeens rijbaan klaar werd. Het is super bijzonder om te horen wat je allemaal kan doen met die apparaten, leren van mensen als Hans en Armeno die er zo veel verstand van hebben.” Willem Twee studios is niet te vergelijken met andere studio’s. “Überhaupt de werkwijze is al anders. Studio 1 is bijvoorbeeld echt een instrument die je zonder keyboard bespeelt, daardoor ga je ook anders luisteren. Heel intuïtief en ruimtelijk. Niets is statisch. Dan heb ik het nog niet eens over de hoeveelheid apparatuur die je tot je beschikking hebt.” Vooral toen Jameszoo het concept achter feedback synthese leerde kennen, ging hij los. “Ik leerde om connecties te leggen tussen de apparaten, waardoor de apparaten zichzelf aansturen en er een loop ontstaat. Dan krijg je zulke maffe geluiden. Dat heb ik toen een week lang gedaan.”

Het frequentiebereik van de apparaten in Willem Twee studios is vaak groter dan dat van synths. “Ze hebben een soort akoestische kwaliteit. Het is super degelijk, strak en betrouwbaar spul. Juist door de functie waarvoor ze in de eerste instantie zijn gebouwd. Je kan ook niet verwachten dat een kleine modulaire synth even degelijk is als een oscillator van bijna 10 kilo.”

 

“Per ongeluk avant garde”

Of de machines vertrouwd voelen, een paar jaar later? “Eigenlijk niet. En dat vind ik heel fijn. Op een bepaalde manier wil ik de naïviteit in het maakproces behouden. Niet bezig zijn met wat logisch is. Maar los te laten. Elke keer komt er iets compeets anders uit. Het is voor mij vaak onstuurbaar.”

Sinds kort lukt het Jameszoo om de machines in Willem Twee studios niet alleen te gebruiken om materiaal mee te verzamelen. Het lukt hem om daadwerkelijk te componeren in het moment. “Na een tijdje leer je in geluid denken. Ik begrijp steeds beter welke apparaten in de buurt zouden kunnen komen. De ruimte tussen die verwachting en wat er daadwerkelijk gebeurt, dat is het interessante. De dingen die net anders zijn. Per ongeluk avant garde. Dat is ook de rode draad in mijn manier van werken. Ook buiten Willem Twee studios. Als ik een muziekstuk begin weet ik niet wat het wordt. Hoewel het thuis moeilijker is om verrast te worden dan hier. Hier ben ik per definitie verrast.”  

Omdat Jameszoo al bekend is met de machines in Willem Twee studios, heeft hij een voorsprong op de andere artiesten in het Drift Artist-in-Residence programma. British Murder Boys en Blawan moeten immers binnen een paar dagen obscure apparatuur waarmee ze nog nooit eerder hebben gewerkt eigen zien te maken. Toch ziet Jameszoo het anders. “Die voorsprong is vrij summier. Ik ben namelijk niet iemand die verstand heeft van apparaten. Ik zou thuis nooit een modulaire synth aanschaffen.” De andere Britse industriële techno muzikanten maken niet alleen andere muziek dan Jamszoo zijn abstracte geluiden, ze werken ook vaker met modulaire apparaten. Jameszoo legt uit dat je niet per se technisch onderlegd hoeft te zijn om wat te bereiken in Willem Twee studios. “Je hebt twee engineers die je wegwijs kunnen maken en de omvang is eigenlijk heel simpel. Je hebt gigantische knoppen en je hoort direct wat er gebeurt. Ik vind het hier juist makkelijker werken.”

 

Het Drift Festival Openingsconcert

Jameszoo pakt het creëren in Willem Twee studios gerichter aan nu hij specifiek voor het Drift Festival Openingsconcert bezig is. “Ik had eerder al wat materiaal opgenomen in de Willem Twee Concertzaal met vleugel en orgel, en dat wilde ik manipuleren en aandikken met de studio-apparaten. Het wordt in ieder geval geen jazz.”

Jameszoo weet nog niet precies hoe de performance er uit komt te zien.“Misschien ben ik wel helemaal niet aanwezig op het podium.” Jameszoo vindt namelijk dat muziek op zichzelf moet kunnen staan. Ook zonder performance. Hetzelfde geldt voor een schilderij, dat moet volgens de artiest ook op zichzelf kunnen staan zonder context. “Ik snap dat context belangrijk is. Een Van Gogh is een heel ander schilderij naast een Henry Darger, dan naast een schilderij van tijdgenoten. Zo probeer ik ook te cureren, op een bepaalde manier te rangschikken, te plaatsen, te presenteren.” Het is precies deze spanning die Jameszoo interessant vindt. “Dat is het conflict. Ik wil dat de context niet belangrijk is. Maar dat is het wel. Iets moet interessant zijn, al ligt het in modder. Maar de context doet toch iets met je. Muziek is een esthetische ervaring. Ook al zou ik willen van niet. Dit contrast is rete-interessant.” Wat er dus precies tijdens het concert gaat gebeuren blijft een enigma. Intrigerend wordt het in ieder geval zonder twijfel. ‘’Hoop ik.’’

Sowieso vindt Jameszoo het Artist-in-Residence project interessant. “Niet veel dance georiënteerde festivals schrijven werkopdrachten uit. In de wereld van klassieke muziek is dit de normaalste zaak van de wereld. Op een bepaalde manier doet Drift ook onderzoek naar in hoeverre dit soort constructies in deze industrie interessant zijn en of publiek er ontvankelijk voor is. En dat is leuk.”

Het Drift Festival Openingsconcert vindt 7 juni plaats in Concertgebouw de Vereeninging. Met een Drift Weekend Ticket heb je gratis toegang. Losse tickets voor het concert kosten10 euro per stuk.

Jäger Music doet als partner verslag van het Artist-in-Residence project. Hier lees je meer over de samenwerking tussen Drift Festival en Willem Twee studios en hier lees je het interview met het duo British Murder Boys, dat net als Jameszoo deelneemt aan dit project. Houd de website in de gaten voor een exclusief interview met Blawan, de derde artiest in het Artist-in-Residence project.

Tekst: Chloë Arkenbout
Beeld: Yannick van de Wijngaert